Lian

- us Ahmad Faizal bin Sudin Ali kuliah Maghrib Ahad 25-Okt-2026

Lian

Menurut Imam Syafie, lian ialah lafaz atau sumpah yang diketahui, dijadikan alasan oleh suami untuk menuduh isterinya berzina atau mengingkari anak yang dikandung isterinya, sedangkan suami tidak mempunyai empat orang saksi selain dirinya sendiri. Hukumnya harus dilaksanakan melalui mahkamah apabila syarat-syaratnya dipenuhi.

Definisi Lian Mazhab Syafie

Ulama mazhab Syafie mentakrifkan lian sebagai:

• Kata-kata yang diketahui, yang dijadikan alasan bagi orang yang terpaksa menuduh orang yang telah mencemari tempat tidurnya dan mendatangkan rasa malu kepadanya, atau menolak anak yang dikandung isterinya.

Secara bahasa, lian berasal daripada اللَّعْن, bermaksud laknat, jauh, atau dijauhkan daripada kebaikan. Secara istilah, ia ialah sumpah suami yang menuduh isterinya berzina, disertai empat kali sumpah bahawa dia benar, kemudian sumpah kelima bahawa laknat Allah menimpanya jika dia berdusta.

Dalil Al-Quran berkenaan Lian adalah dlm surah al-Nur ayat 24:6–9.  Ayat-ayat ini menetapkan cara suami membuktikan tuduhan zina terhadap isterinya apabila tiada empat orang saksi.

Surah An-Nur ayat 24:6 (klik sini)

{ وَٱلَّذِينَ يَرۡمُونَ أَزۡوَٰجَهُمۡ وَلَمۡ يَكُن لَّهُمۡ شُهَدَآءُ إِلَّآ أَنفُسُهُمۡ فَشَهَٰدَةُ أَحَدِهِمۡ أَرۡبَعُ شَهَٰدَٰتِۭ بِٱللَّهِ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ }

Dan orang-orang yang menuduh isterinya berzina, sedang mereka tidak ada saksi-saksi (yang mengesahkan tuduhannya itu) hanya dirinya sendiri, maka persaksian (sah pada syarak) bagi seseorang yang menuduh itu hendaklah ia bersumpah dengan nama Allah, empat kali, bahawa sesungguhnya ia dari orang-orang yang benar; -

Surah An-Nur ayat 24:7 (klik sini)

{ وَٱلۡخَٰمِسَةُ أَنَّ لَعۡنَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ }

Dan sumpah yang kelima (hendaklah ia berkata): Bahawa laknat Allah akan menimpa dirinya jika ia dari orang-orang yang dusta.

Surah An-Nur ayat 24:8 (klik sini)

{ وَيَدۡرَؤُاْ عَنۡهَا ٱلۡعَذَابَ أَن تَشۡهَدَ أَرۡبَعَ شَهَٰدَٰتِۭ بِٱللَّهِ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ }

 

Dan bagi menghindarkan hukuman seksa dari isteri (yang kena tuduh) itu hendaklah ia bersumpah dengan nama Allah, empat kali, bahawa suaminya (yang menuduh) itu sesungguhnya adalah dari orang-orang yang berdusta;

Surah An-Nur ayat 24:9 (klik sini)

{ وَٱلۡخَٰمِسَةَ أَنَّ غَضَبَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَآ إِن كَانَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ }

 

Dan sumpah yang kelima (hendaklah ia berkata); Bahawa kemurkaan Allah akan menimpa dirinya jika suaminya dari orang-orang yang benar.

- Hukum Lian

Hukum lian ialah harus dilaksanakan apabila syarat-syaratnya terpenuhi. Ia menjadi jalan keluar bagi suami yang menuduh isterinya berzina tetapi tidak mempunyai empat orang saksi, sekaligus melindungi isteri daripada hukuman zina tanpa bukti.

• Hukum bagi Suami

Jika suami menuduh isterinya berzina tanpa empat saksi, dia diberi pilihan: dijatuhkan hukuman qazaf 80 sebatan atau melakukan lian.

Jika suami memilih lian dan menyempurnakannya, dia terlepas daripada hukuman qazaf.

Lian suami juga menyebabkan nasab anak yang dikandung isterinya terputus daripada suami, menurut mazhab Syafie.

• Hukum bagi Isteri

Isteri berhak menolak lian suami dengan melakukan lian balas.

Jika isteri menyempurnakan liannya, dia terhindar daripada hukuman zina.

Perkahwinan menjadi terputus secara fasakh, bukan talak.

• Suami dan isteri haram berkahwin semula sepanjang hayat selepas lian disempurnakan, mengikut mazhab Syafie.

Syarat Lian

1. Tuduhan itu dibuat oleh suami terhadap isterinya.
2. Suami tidak mempunyai empat orang saksi yang melihat perbuatan zina secara jelas.
3. Lian dilakukan di hadapan hakim atau pihak berkuasa syarie.
4. Suami menyempurnakan lima sumpah: empat sumpah kebenaran dan satu sumpah laknat.
5. Isteri diberi peluang menolak lian dengan menyempurnakan lima sumpah balas.

Kesan Lian

• Suami terlepas daripada had qazaf selepas menyempurnakan lian.
• Isteri terlepas daripada had zina selepas menyempurnakan lian balas.
• Perkahwinan terputus secara fasakh, bukan talak.
• Suami dan isteri haram berkahwin semula sepanjang hayat, mengikut mazhab Syafie.
  Nasab anak terputus daripada suami yang melakukan lian, mengikut mazhab 
• Nasab anak terputus daripada suami yang melakukan lian, mengikut mazhab Syafie

- Kaeadah pelaksanaan:

• Lafaz lian diucapkan oleh suami dlm keadaan berdiri di tempat yg lebih tinggi dari orga lain, dilafazkan dlm mahkamah syariah di mana di hadiri oleh isterinya, hakim, pegawai syarak/saksi. Sewaktu dia menamakan isterinya dia perlu menunjuk ke arah isterinya sebagai pengesahan org yg dituduh. Hakim akan peringatkan suami berkenaan tuduhannya dan balasan dari Allah yang akan diterima sekiranya dia buat tuduhan palsu. Si suami perlu melengkapkan sumpah kelima.
• Isteri diberi peluang utk lafaz lian balas, dan setelah hakim peringatkan balasan dari Allah sekiranya dia menipu, maka si isteri melengkapkan sumpah ke5.
• 4 kali sumpah adalah menggantikan 4 orang saksi yg wajib dalam kes tuduhan zina.

- Carian Internet

Tempoh Edah Kes Lian

Tempoh edah bagi kes lian ialah tiga kali suci (tiga kali quru‘) bagi isteri yang masih mengalami haid, mengikut mazhab Syafie. Lian termasuk dalam kategori perceraian ba‘in, maka edahnya sama seperti edah talak ba‘in.

Huraian Kiraan Tiga Kali Suci

Menurut mazhab Syafie, quru‘ bermaksud suci, bukan haid. Oleh itu, edah lian dikira dengan tiga kali suci antara dua haid.

• Jika lian berlaku ketika isteri sedang suci, suci pertama dikira sebagai permulaan edah.
  Edah tamat apabila isteri masuk haid yang ketiga.
  Jika lian berlaku ketika isteri sedang haid, kiraan bermula selepas haid itu selesai; 
• Edah tamat apabila isteri masuk haid yang ketiga.
• Jika lian berlaku ketika isteri sedang haid, kiraan bermula selepas haid itu selesai; edah tamat apabila isteri masuk haid yang keempat.
  Tempoh minimum tiga kali suci mengikut mazhab Syafie.
• Tempoh minimum tiga kali suci mengikut mazhab Syafie ialah 32 hari 1 detik, jika lian berlaku ketika isteri suci.
  

Kesan Edah Lian

1. Lian menyebabkan perkahwinan terputus secara fasakh, bukan talak.
2. Suami tidak boleh rujuk semula kepada isterinya selepas lian disempurnakan.
3. Suami dan isteri haram berkahwin semula sepanjang hayat, mengikut mazhab Syafie.
   Isteri wajib beredah dan tidak boleh berkahwin dengan lelaki lain sehingga tamat tempoh 
4. Isteri wajib beredah dan tidak boleh berkahwin dengan lelaki lain sehingga tamat tempoh edah.